Làm thế nào để các chương trình nghiên cứu và phát triển thực sự tiếp cận được những người thường bị bỏ lại phía sau?

Đó là câu hỏi trung tâm được đặt ra tại Hội thảo GEDSI thuộc chương trình SAPPHIRE, với sự tham gia của các nhà nghiên cứu, chuyên gia phát triển, tổ chức cộng đồng và đối tác triển khai. Được tài trợ bởi DFAT và điều phối bởi Sydney Vietnam Institute (SVI), hội thảo không chỉ tập trung vào các vấn đề về Bình đẳng giới, Hòa nhập người khuyết tật và Bao trùm xã hội (GEDSI) mà còn tìm kiếm những cách tiếp cận thiết thực để biến các nguyên tắc hòa nhập thành hành động cụ thể và tác động bền vững.

Tại hội thảo, các đại biểu đến từ nhiều lĩnh vực đã cùng chia sẻ một thách thức chung: mặc dù tầm quan trọng của GEDSI ngày càng được ghi nhận, việc lồng ghép các nguyên tắc này vào nghiên cứu, chính sách và hoạt động triển khai trên thực tế vẫn còn nhiều khó khăn. Các cuộc thảo luận cho thấy rằng để thúc đẩy hòa nhập một cách hiệu quả, không chỉ dừng lại ở việc tham vấn cộng đồng. Điều quan trọng hơn là lắng nghe những trải nghiệm thực tế, thấu hiểu các rào cản mà họ đang đối mặt và bảo đảm các tiếng nói đa dạng được tham gia vào quá trình ra quyết định ngay từ đầu.

Một trong những kết quả nổi bật của hội thảo là sự đồng thuận về nhu cầu tăng cường kết nối và hợp tác giữa các tổ chức. Các đại biểu bày tỏ sự quan tâm mạnh mẽ tới việc hình thành Cộng đồng Thực hành GEDSI tại Việt Nam (Vietnam GEDSI Community of Practice), một mạng lưới nhằm tạo không gian chia sẻ kinh nghiệm, học hỏi lẫn nhau và cùng phát triển các giải pháp thúc đẩy hòa nhập trên nhiều lĩnh vực.

Hội thảo cũng góp phần thúc đẩy một thay đổi quan trọng trong tư duy tiếp cận GEDSI. Thay vì chỉ đặt câu hỏi “Ai đang bị bỏ lại phía sau?”, các đại biểu nhấn mạnh cần tìm hiểu sâu hơn “Vì sao họ bị bỏ lại phía sau?”. Khi nhận diện được những rào cản về xã hội, văn hóa và thể chế đang hạn chế khả năng tham gia và tiếp cận cơ hội của các nhóm yếu thế, các tổ chức sẽ có cơ sở để thiết kế những chương trình không chỉ bao trùm hơn mà còn hiệu quả, công bằng và bền vững hơn.

Đối với Sydney Vietnam Institute (SVI), đây là một phần trong cam kết dài hạn nhằm đưa nghiên cứu tạo ra tác động thực tiễn cho xã hội. Thông qua hội thảo, SVI đã giới thiệu khung tiếp cận AIRE (Accessing, Including and Reaching Everyone), một phương pháp giúp các nhà nghiên cứu và tổ chức phát triển nhận diện các hình thức loại trừ, tìm hiểu nguyên nhân của những rào cản đó và xây dựng các giải pháp phù hợp để bảo đảm không cộng đồng nào bị bỏ quên.

Bên cạnh vai trò điều phối đối thoại, SVI còn đóng vai trò kết nối các nhà nghiên cứu, nhà hoạch định chính sách, đơn vị triển khai và cộng đồng cùng tham gia giải quyết các thách thức phát triển. Thông qua việc thúc đẩy hợp tác liên ngành và xây dựng quan hệ đối tác, SVI góp phần tạo điều kiện để các bằng chứng nghiên cứu được chuyển hóa thành hành động thực tiễn, đồng thời bảo đảm các nguyên tắc hòa nhập được lồng ghép ngay từ giai đoạn thiết kế chương trình.

Những kết quả đạt được từ hội thảo đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc xây dựng hệ sinh thái GEDSI vững mạnh hơn tại Việt Nam. Trong thời gian tới, SVI sẽ tiếp tục phối hợp cùng các đối tác để nâng cao năng lực cho các tổ chức, hỗ trợ phát triển Cộng đồng Thực hành GEDSI cấp quốc gia và thúc đẩy các cách tiếp cận đặt hòa nhập ở vị trí trung tâm của nghiên cứu và phát triển.

Bởi tác động ý nghĩa không chỉ được đo bằng số lượng người được tiếp cận, mà còn bằng việc bảo đảm mọi người đều có cơ hội tham gia, đóng góp và thụ hưởng thành quả của quá trình phát triển.